THỨ TƯ, NGÀY 01 THÁNG 12 NĂM 2021 01:54

Câu chuyện ngôn ngữ - giải mã từ những tiếng bập bẹ của em bé cho đến hiện tượng ngôn ngữ mạng

17/11/2021 | 06:24
Ngôn ngữ luôn luôn là một chủ đề lớn và đòi hỏi nhiều tâm sức để khám phá, đồng thời cũng là một chủ đề chưa bao giờ thôi hấp dẫn đối với những tâm hồn say mê vẻ đẹp tinh tế của nó. Cuốn sách “Câu chuyện ngôn ngữ” của nhà ngôn ngữ học David Crystal tìm hiểu từng khía cạnh của ngôn ngữ, giải mã từ những tiếng bập bẹ của một em bé cho đến hiện tượng ngôn ngữ mạng trong những năm gần đây.

Bằng lối viết cuốn hút, sáng rõ, dẫn chứng gần gũi xen lẫn hài hước, David Crystal dẫn dắt người đọc theo chân từng bước phát triển của ngôn ngữ trong đời sống cá nhân nói riêng, và trong chiều dài lịch sử văn minh loài người nói chung. Cuốn sách “Câu chuyện ngôn ngữ” của ông do đó mang một tinh thần rõ ràng, dễ hiểu, dễ tiếp cận đối với người không chuyên, đồng thời cũng là cuốn sách nhập môn hoàn hảo cho những ai hứng thú với chủ đề này.

Cau chuyen ngon ngu

Trong cuốn sách này, tất cả những khái niệm ngôn ngữ học cơ bản được tác giả giới thiệu và giải thích một cách trực quan, dễ hiểu. Cuốn sách được chia thành 40 chương. Trong những chương đầu tiên, David Crystal chỉ cho ta thấy con người đã từng bước hình thành khả năng sử dụng ngôn ngữ như thế nào, kể từ lúc lọt lòng đến khi được vài tháng tuổi, từ tiếng khóc oa oa - ngôn ngữ sơ khởi của em bé, đến lúc học được ngữ điệu của tiếng mẹ đẻ, rồi bi bô những từ đầu tiên trong đời.

Cuốn theo những câu chuyện của David Crystal, chẳng mấy chốc những kiến thức thú vị về ngôn ngữ học đã róc rách chảy vào tâm trí người đọc, khiến ta không khỏi gật gù tâm đắc trước những khía cạnh hấp dẫn của ngôn ngữ.

Ví dụ như, bạn có biết rằng ngày nay có những từ ngữ có nghĩa hoàn toàn khác với nghĩa ban đầu của chúng? Sự biến đổi nghĩa này là một trong những đối tượng nghiên cứu của ngành Từ nguyên học - ngành nghiên cứu về lịch sử và nguồn gốc của từ ngữ. Đây cũng là một chủ đề nghiên cứu chứa đựng nhiều bất ngờ.

Từ “nice” trong tiếng Anh khi được sử dụng lần đầu tiên vào thế kỉ 14 có nghĩa là “ngốc nghếch” hoặc “ngu dốt”. Sau này nó còn phái sinh một số nghĩa tiêu cực như “khoe mẽ”, “kiểu cách” hay “lười biếng”. Nhưng dần dần các nghĩa khác cũng được phát sinh thêm. Vào thế kỷ 18 từ này phái sinh một loạt các nghĩa tích cực, như là “dễ chịu”, “thoải mái”, “tốt bụng”, và “cuốn hút”, và đây là những nghĩa mà ta có ngày nay.

Các học giả nghiên cứu những vấn đề này được gọi là nhà từ nguyên học. Và đây cũng là một trong những khía cạnh của ngôn ngữ mà ngành ngôn ngữ học đang nghiên cứu. Tồn tại song song cùng với chiều dài lịch sử phát triển của loài người, có những ngôn ngữ đã và đang dần biến mất, có những ngôn ngữ đã trở thành tử ngữ, có những sinh ngữ đang ngày ngày thay đổi nhanh chóng đến mức các thế hệ sống trong cùng một nhà có thể nói năng theo những cách rất khác nhau.

Song song với quá trình phát triển cùng với nền văn minh của con người, những câu chuyện sinh động hơn của ngôn ngữ được tác giả kể ra bằng lối viết nhẹ nhàng nhưng cũng đầy tính giáo dục: chuyện về những ngôn ngữ không may đã bị mất đi, những ngôn ngữ chỉ được những tộc người thiểu số sử dụng, chuyện ngôn ngữ giúp ta xây dựng các mối quan hệ - và đồng thời cũng phá vỡ chúng, và thậm chí có những người kém may mắn ra sao khi gặp khó khăn trong việc sử dụng ngôn ngữ.

Việc thành thạo ngôn ngữ, kiểm soát được tất cả những tác động mà ngôn ngữ có thể đạt được, có một vai trò quan trọng trong đời sống giao tiếp của con người. Để làm được tất cả những điều trên, trước tiên họ cần biết bản chất thật sự của ngôn ngữ là gì cũng như nắm được những yếu tố góp phần tạo nên nó. Đó cũng chính là một trong những lí do ra đời của cuốn sách này. David Crystal, với kinh nghiệm dày dạn và lòng nhiệt thành của một nhà ngôn ngữ học, đã dẫn dắt người đọc bước đầu khám phá vẻ đẹp của một địa hạt quan trọng nhưng không kém phần hấp dẫn trong nền văn minh loài người.

Tác giả David Crystal là nhà ngôn ngữ học, cây viết, biên tập viên, giảng viên người Anh. Ông là tác giả và đồng tác giả của khoảng một trăm cuốn sách, chủ yếu trong lĩnh vực ngôn ngữ học, bao gồm một số bộ bách khoa toàn thư, nhưng cũng có cả kịch và thơ. Ông sáng lập và tham gia công tác biên tập cho nhiều tạp chí khoa học về ngôn ngữ học. Bên cạnh đó, ông còn làm việc trong các chương trình phát thanh và truyền hình, bao gồm nhiều phim tài liệu về ngôn ngữ của BBC, trong vai trò cố vấn, biên kịch và người dẫn chương trình.

Phương Thu
“Sapiens: Lược sử loài người bằng tranh” ra mắt tập 2 “Các trụ cột của nền văn minh”

“Sapiens: Lược sử loài người bằng tranh” ra mắt tập 2 “Các trụ cột của nền văn minh”

2 ngày trước

“Sapiens: Lược sử loài người bằng tranh” là bộ truyện tranh được chuyển thể từ cuốn sách “Sapiens: Lược sử loài người” nổi tiếng và bán chạy nhất thế giới thời gian qua...
Tuyên Quang triển khai tiêm vaccine phòng Covid-19 cho trẻ em từ 12-17 tuổi

Tuyên Quang triển khai tiêm vaccine phòng Covid-19 cho trẻ em từ 12-17 tuổi

2 tuần trước

UBND tỉnh Tuyên Quang có kế hoạch triển khai chiến dịch tiêm vaccine phòng Covid-19 từ tháng 11 đến hết tháng 12/2021 cho khoảng 72.000 trẻ từ 12-17 tuổi.
Quỹ bảo trợ trẻ em Việt Nam đồng hành cùng trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tỉnh Đắk Lắk

Quỹ bảo trợ trẻ em Việt Nam đồng hành cùng trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tỉnh Đắk Lắk

2 tuần trước

300 suất học bổng từ nguồn hỗ trợ của Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam đã được trao đến trẻ có hoàn cảnh khó khăn tại Đắk Lắk.
Gây quỹ cho trẻ em khó khăn bằng giấy vụn, đồ cũ

Gây quỹ cho trẻ em khó khăn bằng giấy vụn, đồ cũ

2 tuần trước

Striped Project là dự án tái chế được thành lập bởi một nhóm học sinh trung học trên địa bàn Hà Nội từ 6/2015. Nhận thấy tình trạng lãng phí giấy trầm trọng hiện nay, dự án được...
Chấm dứt bạo lực với trẻ em

Chấm dứt bạo lực với trẻ em

2 tuần trước

Bạo lực, xâm hại trẻ em đã và đang diễn ra phức tạp và đau lòng hơn nữa những người gây ra bạo lực, xâm hại phần lớn là người thân, người chăm sóc trẻ hàng ngày... Dự án Chấm...
Trang bị kỹ năng phòng tránh hỏa hoạn cho trẻ em

Trang bị kỹ năng phòng tránh hỏa hoạn cho trẻ em

2 tuần trước

Cháy là một trong những thảm họa để lại hậu quả vô cùng thảm khốc, nhất là các vụ hỏa hoạn xảy ra ở các khu dân cư hay các nơi công cộng đông người. Trẻ em luôn là đối tượng dễ...